Natuurpunt Lanaken

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home :: Overzicht :: monitoring amfibieën

monitoring amfibieën

E-mailadres Afdrukken

Salamanders, kikkers en padden leven zowel in het water als op het land. Voor hun voortplanting zijn zij aangewezen op allerlei typen zoet water. In het water wordt gepaard, worden de eieren afgezet en groeien de larven op. De meeste volwassen en jonge dieren verblijven in de zomer op het land. Ze overwinteren op het land en/of in het water. Amfibieën hebben dus zowel een land- als een waterbiotoop en zijn daardoor gevoelig voor veranderingen in beide biotopen.

Dankzij Hyla, de amfibieën- en reptielenwerkgroep van Natuurpunt, komen onze amfibieën steeds meer in de belangstelling te staan. Hyla informeert het brede publiek via workshops, folders en wetenschappelijke publicaties. De werkgroep organiseert ook excursies en studiedagen. Via een gerichte aanpak probeert de werkgroep ook (lokale) overheden en bedrijven bij zijn werking te betrekken. 

Verspreidingsatlas Lanaken

Hyla heeft een aanzienlijke databank met verspreidingsgegevens van amfibieën en reptielen in Vlaanderen. De gegevens zijn op puntniveau, maar worden in veel gevallen enkel aangeleverd op niveau van kilometerhokken (UTM-raster). Elk vierkant meet hierbinnen 1 km op 1 km. Hierdoor bekomt men een nauwkeurig beeld van de verspreiding van de soorten en is het mogelijk om uitspraken te doen over de evolutie van de populatiegrootte in het desbetreffende gebied.

In en rondom het Nationaal Park Hoge Kempen werd in de periode 2003-2005 een groot aantal hokken onderzocht. Enkel de monotome dennenbestanden in het domeinbos Pietersembos (zuidelijk deel) en de gemeentebossen Lanakerheide, Gellikerheide en Grote kiewitheide werden toen niet aan een grondig onderzoek onderworpen. Om deze leemten op te vullen, nam Natuurpunt Lanaken in de periode 2008-2010 het initiatief om de overige hokken in kaart te brengen.

  

Er werden toen 54 waterpartijen, verdeeld over 16 km-hokken, onderzocht op het voorkomen van legsels, larven en volwassen dieren. We maakten hierbij een onderscheid tussen permanente (vijvers en grachten) en tijdelijke wateren (karrensporen). De karrensporen of bospoelen zijn ontstaan door zware machines t.b.v. de bosbouw. Alhoewel deze tijdelijke plassen vaak storend zijn voor wandelaars vormen ze toch een onderschatte habitat voor salamanders (alpenwatersalamander, vinpootsalamander, kleine watersalamander) en kikkers (bruine kikker en het ‘groene kikker-complex’).

Netwerk van bospoelen 

Om de poelen in de gemeentebossen op een duurzame manier te beheren, liet de gemeente in 2016 een poelenplan opmaken. Het gemeentelijk poelenproject beoogt een voldoende dicht poelennetwerk uit te werken, zodat de migratie van waterafhankelijke soorten verbeterd wordt. Dit netwerk moet op korte termijn leiden tot meer biodiversiteit in de gemeentebossen.

In het voorjaar van 2017 werd eerst de struikopslag van Amerikaanse eik en Amerikaanse vogelkers rondom de poelen gemaaid. Deze twee exoten groeien zeer snel en zorgen ervoor dat de poelen sterk beschaduwd worden. De takken werden op hopen gelegd (takkenrillen). De maaiwerken werden door het maatwerkbedrijf De Winning vzw uitgevoerd.

De poelen op Lanakerheide, Langenberg en Neerharenbos werden in oktober 2017 gefaseerd opgeschoond. Door het zorgvuldig verwijderen van slib, bladeren en takken met een graafmachine wordt voorkomen dat een poel verlandt en dat er weer meer open water ontstaat. Bij het uitvoeren van deze maatregel moet opgelet worden dat de verdichte bodem niet doorgraven wordt om te voorkomen dat de poel lek raakt. Deze werken dienen om de 5 à 6 jaar herhaald te worden..

  

Om per poel de juiste beheer- en onderhoudsmaatregelen uit te voeren, werd bij iedere poel een paaltje geplaatst met daarop het betreffende nummer. De markering is ook een handig hulpmiddel bij het uitvoeren van de monitoring door Natuurpunt Lanaken. Enkele boswegen met een hoge dichtheid aan bospoelen werden afgesloten. Op deze locaties werd een boomstam dwars op de weg gelegd. De wandel- en mountainbikeroutes blijven uiteraard toegankelijk.

Monitoring Kamsalamander

De Kamsalamander is een Europees beschermde soort (opgenomen in bijlage II en IV van de Habitatrichtlijn). Deze soort is een typische vertegenwoordiger van het vroeger alom aanwezige kleinschalige buitengebied. Het verdwijnen van structuurrijke poelen in een gevarieerd landschap zorgde voor een drastische achteruitgang en fragmentatie van deze soort in Vlaanderen.

In onze gemeente komt de Kamsalamander slechts op één plek voor, nl. in het natuurgebied Biesweerd te Herbricht. Deze poel wordt door Natuurpunt Lanaken beheerd. Het voortplantingsbiotoop bestaat hier uit matig voedselrijk, stilstaand water met een goed ontwikkelde watervegetatie. De poel is grotendeels beschaduwd en valt in de nazomer droog (visvrij).

In 2016 ging het project 'meetnetten' van start, een groot project rond monitoring van beleidsrelevante soorten in Vlaanderen dat gecoördineerd wordt door Natuurpunt Studie. n de meetnetten zijn zeven soorten amfibieën opgenomen Ze worden opgevolgd met behulp van fuikvangsten, monitoring van de roepkoren en transecttellingen.

Het monitoren van de Kamsalamander gebeurt aan de hand van fuikvangsten (adulte dieren) en schepnetbemonstering (larven). Het vangen van de adulte dieren gebeurt in de periode half april-eind mei (minstens 2 bezoeken). De vangsten per fuik worden genoteerd in een streeplijst, waarin ook de bijvangsten genoteerd worden. Tijdens een derde bezoek (begin juli) wordt met een schepnet langs de oever geschept en worden het aantal larven per schepbeweging vermeld.

Laatst aangepast op vrijdag, 09 maart 2018 21:08  

Kalender

Vorige maand Juni 2018 Volgende maand
M D W D V Z Z
week 22 1 2 3
week 23 4 5 6 7 8 9 10
week 24 11 12 13 14 15 16 17
week 25 18 19 20 21 22 23 24
week 26 25 26 27 28 29 30